Desespereert Nimmer: Opkomst en ondergang van het derbygevoel

Desespereert Nimmer: Opkomst en ondergang van het derbygevoel

7 3747

In deze rubriek staat Friso Schotanus, auteur van Desespereert Nimmer, het boek over de veelbewogen historie van PEC Zwolle, stil bij het verleden van de club. Dit keer een terug- en vooruitblik op de IJsselderby.

In 1965 zijn de twee grootste voetbalclubs in Zwolle, PEC en Zwolsche Boys de lachertjes van het Nederlandse voetbal. In de jaren zestig kent het vaderlandse betaald voetbal nog vier klassen. In de laagste klasse, de tweede divisie A, eindigen Zwolsche Boys en PEC in 1965 respectievelijk als laatste en een na laatste.

Hoe anders gaat het er dat jaar in Deventer aan toe. Go Ahead behaalt dat jaar de bekerfinale en mag na de nederlaag tegen landskampioen Feijenoord deelnemen aan het Europacup II-toernooi. Tegenstander in de eerste ronde is Celtic, op dat moment een van de beste clubs ter wereld. Speciaal voor dat duel worden er lichtmasten geplaatst rond de Adelaarshorst, dat op 29 september 1969 met 25.000 toeschouwers uitpuilt.

Amateurvoetbal

Van Europees voetbal en zulke toeschouwersaantallen kan men in Zwolle alleen maar dromen. De stad is te klein voor twee profclubs, al duurt het tot 1969 tot er verandering komt. Een gezelschap van Zwolse zakenlieden, onder leiding van bankdirecteur Jan Willem van der Wal, brengt een ‘fusie’ tussen de twee clubs tot stand. In de praktijk komt het erop neer dat PEC alleen verder gaat en dat de Boys schuldenvrij terugkeren naar het amateurvoetbal.

Van der Wal heeft grootse ambities met PEC, dat vanaf 1971 PEC Zwolle gaat heten (bij Go Ahead voegt coach Barry Hughes dat jaar ‘Eagles’ aan de naam toe). Er wordt veel geld in de club gepompt, het doel is van PEC een echte eredivisieclub te maken. Georg Kessler, een grote meneer in het voetbalwereldje wordt coach en een van ’s lands beste centrumverdedigers ooit, Rinus Israel komt naar Zwolle. Het resultaat van de – naar later zou blijken – duurbetaalde inspanningen, komt in de tweede helft van de jaren zeventig. In 1977 wordt de bekerfinale bereikt, in 1978 is de promotie naar het hoogste niveau eindelijk een feit.

Politiebescherming

In die tijd krijgt het voetbalvandalisme in Nederland serieus gestalte. Steeds vaker worden supporterstreinen gesloopt en vinden op de tribunes vechtpartijen plaats. In 1978 is van een derbygevoel tussen PEC Zwolle en Go Ahead natuurlijk nog geen sprake en vrijwel niemand houdt rekening met problemen. Toch is het bij de eerste confrontatie tussen beide clubs, op 6 november 1978, al meteen onrustig. Sommige fans uit Deventer komen niet verder dan het station van Zwolle, waar ze wegens openbare dronkenschap worden opgepakt. Tijdens de wedstrijd wordt PEC-keeper Bob Nieuwenhout bekogeld met flesjes gevuld met zand. Op en rond de tribunes is het de hele wedstrijd onrustig, helemaal als scheidsrechter Van Dijken de bezoekers vlak voor tijd een omstreden penalty toekent. Na afloop van het duel, dat in 1-1 eindigt, moet hij onder politiebescherming het veld af.

In de jaren tachtig groeit de rivaliteit. Zwolse jongens van de S-Side reizen graag naar Deventer, al is het 49maar om de praktische reden dat het lekker dichtbij is. Het vak achter het doel wordt ‘het kippenhok’ genoemd en dat betekent dat de vijanden door niet meer dan een hekje van kippengaas van elkaar gescheiden worden. Het is voor een groep jonge PEC-fans vaste gewoonte om vóór de aftrap onder het kippengaas door te glippen en het vak van de Deventernaren op te gaan en daar flink wat klappen en trappen uit te delen, of te incasseren. In Deventer en in Zwolle kunnen bezoekende fans steevast rekenen op een stenenregen.

Koffie drinken in Deventer

95In de jaren negentig is het gedaan met het ‘vrij reizen’ naar de derby, dat wil zeggen, lopend van het treinstation naar het uitvak gaan. Buscombi’s doen hun intrede, maar dat betekent nog niet de dood in de pot. De sfeer tijdens de wedstrijd is vaak zo grimmig, dat de derby Ajax-Feyenoord ‘in het klein’ wordt genoemd. Doelman Henk Timmer vertelde ooit dat hij in zijn tijd als Feyenoorder met een gerust hart in Amsterdam een kop koffie kon drinken, maar dat hij dat in Deventer niet gauw zou doen. De derby vindt nog op zwoele zaterdagavonden plaats. Zoals in 1998, als FC Zwolle een 2-3 overwinning behaalt in de Adelaarshorst, met een stiftje van Arne Slot als winnende treffer. Het onofficiële clublied Zwols legioen (‘Als de coach roept, kom Zwolle we gaan er weer voor’) weerkaatst die avond tegen de ijzig stil geworden Deventer tribunes. Speciale vermelding verdient ook het bekerduel in 1999, als een 2-0 achterstand na een wervelende voetbalshow wordt omgebogen tot een 5-2 overwinning voor FC Zwolle. In het nieuwe millennium wordt het vak voor de bezoekende fans in de Adelaarshorst naast de B-Side geplaatst, wat bij de derby zorgt voor een opleving van vijandigheid, de spanning en sensatie.

98Inmiddels zijn de supporters gewend aan drooggelegde wedstrijden op zondag, al wordt er komende zondag tot opluchting van velen niet meer op het voetbalonwaardige tijdstip van half een afgetrapt. Maar het echte derbygevoel is bij menigeen toch wat afgevlakt. De sfeer is de laatste jaren minder geladen. De passie op het veld lijkt te ontbreken, vooral door het ontbreken van clubmensen die weten wat er bij de supporters leeft. Als een speler twee jaar voor de club speelt is het lang. Selecties zijn gevuld met huurlingen, en met professionals die te serieus bezig zijn met hun vak om een echte hekel te hebben aan de club die stroom op- of afwaarts van de IJssel speelt. Maar na de tweede opeenvolgende nederlaag in Deventer eisen de Zwolse fans niets minder dan een overwinning van hun spelers. En de Eagles willen na 25 jaar eindelijk weer eens een keer winnen in Zwolle. Misschien dat de passie zondag weer eens ouderwets overslaat naar de spelers op het veld.

Friso Schotanus is hoofdredacteur van verschillende sportvakbladen en (co)auteur verschillende (sport)boeken, waaronder Desespereert Nimmer, dat hier te bestellen is.

Vergelijkbaar nieuws

26 4115

7 5850

7 REACTIES

  1. Heerlijk stukje leesvoer. Er moet bij gezegd worden dat de combi regeling, de verschrikkelijke kut tijden, droogleggingen en het feit dat er echt helemaal niets meer getolereerd wordt op de tribunes, ook niet bepaald bevordelijk zijn voor het derby gevoel. De knvb is al jaren bezig om de voetbal cultuur kapot te maken, en het lukt ze jammer genoeg aardig.

    Back in the days everything was better, hehehe.

  2. Ha, heel mooi verhaal! Kan me de wedstrijd van 6 november 1978 nog goed herinneren. Pec was net gepromoveerd en wij als supporters waren, net als Pec, ook nog onervaren in de eredivisie. Zo ook die dag. Het stadion was afgeladen vol en Eagles en Pec supporters zaten en liepen dwars doorelkaar heen. We wisten niet wat we meemaakten! Eaglesupportes nog uitgedost in de toenmalige clubkleuren paars-wit als ik me niet vergis. De sfeer was nogal gespannen en dat kwam vooral omdat de Eaglesupporters een ongelofelijke minachting voor Pec ten toon spreidden. ‘ ‘Wat wou Zwolle nou?’ ‘Wat stelt dat nou voor.’ ‘Kijk eens naar dat stadion, wat klein.’ ‘Jullie hebben nog niet eens een keer gewonnen.’ (wat ook zo was, pec had alleen nog maar gelijkgespeeld in de eredivisie). De Eagles waren toen nog een gerenomeerde eredivisieclub, dus ze voelden zich veel meer dan de kleine broer stroomopwaarts. Maar de manier waarop ze dat lieten blijken was zó onsymphatiek, dat volgens mij op die dag de rivaliteit tussen beide clubs is begonnen.
    Later werd de rivaliteit nog enorm versterkt doordat Pec de spits van de Eagles (Cees van Kooten) en international wegkocht. Dat kon men in Deventer écht niet zetten. Woest waren ze.

    Overigens, en dat durf ik nu als ouwe knar wel op te biechten, heb ik mijn eerste eredivisiewedstrijd in Deventer gezien. Eagles tegen Ajax, op de B-side nog wel (slik). In die tijd, jaren 70, gingen veel Zwollenaren naar Deventer voor het voetbal. Ze waren vaak supporter! Begrijp dat in Zwolle op voetbalterrein toen bitter weinig te beleven viel en dat er in het koekdorp Europees voetbal werd gespeeld. Rivaliteit was er toen niet.

    Maar gelukkig zag ik wel op tijd het licht en kom ik al bijna 40 jaar bij Pec over de vloer…

Geef je reactie